nābhasayoga adhyāyaḥ

अथ नाभसयोगाध्यायः॥ ३५॥
atha nābhasayogādhyāyaḥ || 35||

अधुना नाभसा योगाः कथ्यन्ते द्विजसत्तम।
द्वात्रिंशात्‌ तत्प्रभेदास्तु शतघ्नाष्टादशोन्मिताः॥ १॥
adhunā nābhasā yogāḥ kathyante dvijasattama |
dvātriṁśāt tatprabhedāstu śataghnāṣṭādaśonmitāḥ || 1||

आश्रयाख्यास्त्रयो योगाः दलसंज्ञं द्वयं ततः।
आकृतिर्विशतिः संख्याः सप्त योगाः प्रकीर्तिताः॥ २॥
āśrayākhyāstrayo yogāḥ dalasaṁjñaṁ dvayaṁ tataḥ |
ākṛtirviśatiḥ saṁkhyāḥ sapta yogāḥ prakīrtitāḥ || 2||

रज्जुश्च मुसलश्चैव नलश्चेत्याश्रयास्त्रयः।
मालाख्यः सर्पसंज्ञश्च दलयोगौ प्रकीर्तितौ॥ ३॥
rajjuśca musalaścaiva nalaścetyāśrayāstrayaḥ |
mālākhyaḥ sarpasaṁjñaśca dalayogau prakīrtitau || 3||

गदाख्यः शकटाख्यश्च स्रृङ्गाटकविहंगसौ।
हलवज्रयवाश्चैव कमलं वापियूपकौ॥ ४॥
gadākhyaḥ śakaṭākhyaśca srṛṅgāṭakavihaṁgasau |
halavajrayavāścaiva kamalaṁ vāpiyūpakau || 4||

शरशक्तिदण्डनौकाकूटच्छत्रध्नूंषि च।
अर्धचन्द्रस्तु चक्रं च समुद्रश्चेति विंशतिः॥ ५॥
śaraśaktidaṇḍanaukākūṭacchatradhnūṁṣi ca |
ardhacandrastu cakraṁ ca samudraśceti viṁśatiḥ || 5||

संख्याख्यावल्लकीदामपाशकेदारशूलकाः।
युगो गोलश्च सप्तैते युक्ता दन्तमिता द्विज॥ ६॥
saṁkhyākhyāvallakīdāmapāśakedāraśūlakāḥ |
yugo golaśca saptaite yuktā dantamitā dvija || 6||

सर्वैश्चरे स्थितै रज्जुः स्थिरस्थैर्मुसलः स्मृतः।
नलाख्यो द्विस्वभावस्थैराश्रयाख्या इमे स्मृताः॥ ७॥
sarvaiścare sthitai rajjuḥ sthirasthairmusalaḥ smṛtaḥ |
nalākhyo dvisvabhāvasthairāśrayākhyā ime smṛtāḥ || 7||

केन्द्रत्रयगतैः सौम्यैः पापैर्वा दलसंज्ञकौ।
क्रमान्मालाभुजंगाख्यौ शुभाशुभफलप्रदौ॥ ८॥
kendratrayagataiḥ saumyaiḥ pāpairvā dalasaṁjñakau |
kramānmālābhujaṁgākhyau śubhāśubhaphalapradau || 8||

आसन्नकेन्द्रद्वयगैः सर्वैर्योगो गदाह्वयः।
शकटं लग्नजायास्थैः खाम्बुगैर्विहगः स्मृतः॥ ९॥
āsannakendradvayagaiḥ sarvairyogo gadāhvayaḥ |
śakaṭaṁ lagnajāyāsthaiḥ khāmbugairvihagaḥ smṛtaḥ || 9||

योगः स्रृङ्गाटकं नाम लग्नात्मजतपःस्थितैः।
अन्यस्थानात्‌ त्रिकोणस्थैः सर्वैर्योगो हलाभिघः॥ १०॥
yogaḥ srṛṅgāṭakaṁ nāma lagnātmajatapaḥsthitaiḥ |
anyasthānāt trikoṇasthaiḥ sarvairyogo halābhighaḥ || 10||

लग्नजायास्थितैः सौम्यैः पापाख्यैः खाऽम्बुसंस्थितैः।
योगो वज्राभिधः प्रोक्तः वीपरीतस्थितैर्यवः॥ ११॥
lagnajāyāsthitaiḥ saumyaiḥ pāpākhyaiḥ khā’mbusaṁsthitaiḥ |
yogo vajrābhidhaḥ proktaḥ vīparītasthitairyavaḥ || 11||

सर्वकेन्द्रगतैः सर्वैर्मिश्रैः कमलसंज्ञकः।
केन्द्रादन्यत्रगैः सर्वैर्योगो वापीसमाह्वयः॥ १२॥
sarvakendragataiḥ sarvairmiśraiḥ kamalasaṁjñakaḥ |
kendrādanyatragaiḥ sarvairyogo vāpīsamāhvayaḥ || 12||

यूपो लग्नाच्चतुर्भस्थैः शरस्तुर्याच्चतुर्भगैः।
शक्तिर्मदाच्चतुर्भस्थैर्दण्डो मध्याच्चतुर्भगैः॥ १३॥
yūpo lagnāccaturbhasthaiḥ śarasturyāccaturbhagaiḥ |
śaktirmadāccaturbhasthairdaṇḍo madhyāccaturbhagaiḥ || 13||

लग्नात्‌ सप्तमगैनौ का कूटस्तुर्याच्च सप्तमैः।
छत्राख्यः सप्तमादेवं चापं मध्याद्‌ भसप्तगैः॥ १४॥
lagnāt saptamagainau kā kūṭasturyācca saptamaiḥ |
chatrākhyaḥ saptamādevaṁ cāpaṁ madhyād bhasaptagaiḥ || 14||

लग्नादेकान्तरस्थैश्च षड्‌भगैश्चक्रमुच्यते।
धनादेकान्तरस्थैस्तु समुद्रः षडगृहाश्रितै॥ १५॥
lagnādekāntarasthaiśca ṣaḍbhagaiścakramucyate |
dhanādekāntarasthaistu samudraḥ ṣaḍagṛhāśritai || 15||

एकराशिस्थितैर्गोलो युगाख्यो द्विभसंस्थितैः।
शूलस्तु त्रिभगैः प्रोक्तः केदारस्तु चतुर्भगैः॥ १६॥
ekarāśisthitairgolo yugākhyo dvibhasaṁsthitaiḥ |
śūlastu tribhagaiḥ proktaḥ kedārastu caturbhagaiḥ || 16||

पञ्चराशिस्थतैः पाशा दामाख्यः षड्‌गृहाश्रितैः।
वीन्आ सप्तभगैः सर्वैर्विहायान्यानुदीरितान्‌॥ १७॥
pañcarāśisthataiḥ pāśā dāmākhyaḥ ṣaḍgṛhāśritaiḥ |
vīnā saptabhagaiḥ sarvairvihāyānyānudīritān || 17||

अटनप्रियाः सुरूपाः परदेशस्वास्थ्यभागिनो मनुजाः।
क्रूराः खलस्वभावा रज्जुप्रभवाः सदा कथिताः॥ १८॥
aṭanapriyāḥ surūpāḥ paradeśasvāsthyabhāgino manujāḥ |
krūrāḥ khalasvabhāvā rajjuprabhavāḥ sadā kathitāḥ || 18||

मानज्ञानधनाद्यैर्युक्ता भूपप्रियाः ख्याताः।
बहुपुत्राः स्थिरचित्ता मुसलसमुत्था भवन्ति नराः॥ १९॥
mānajñānadhanādyairyuktā bhūpapriyāḥ khyātāḥ |
bahuputrāḥ sthiracittā musalasamutthā bhavanti narāḥ || 19||

न्यूनातिरिक्तदेहा धनसञ्चयभागिनोऽतिनिपुणाश्च।
बन्धुहिताश्च सुरूपा नलयोगे सम्प्रसूयन्ते॥ २०॥
nyūnātiriktadehā dhanasañcayabhāgino’tinipuṇāśca |
bandhuhitāśca surūpā nalayoge samprasūyante || 20||

नित्यं सुखप्रधाना वाहनवस्त्रान्नभोगसम्पन्ना।
कान्ता सुबहुस्त्रीका मालायां सम्प्रसूताः स्युः॥ २१॥
nityaṁ sukhapradhānā vāhanavastrānnabhogasampannā |
kāntā subahustrīkā mālāyāṁ samprasūtāḥ syuḥ || 21||

वुषमाः क्रूरा निःस्वा नित्यं दुःखार्दिताः सुदीनाश्च।
परभक्षपाननिरताः सर्पप्रभवा भवन्ति नराः॥ २२॥
vuṣamāḥ krūrā niḥsvā nityaṁ duḥkhārditāḥ sudīnāśca |
parabhakṣapānaniratāḥ sarpaprabhavā bhavanti narāḥ || 22||

सततोद्युक्तार्थवशा यज्वानः शास्त्रगेयकुशलाश्च।
धनकनकरत्नसम्पत्संयुक्ता मानवा गदायां तु॥ २३॥
satatodyuktārthavaśā yajvānaḥ śāstrageyakuśalāśca |
dhanakanakaratnasampatsaṁyuktā mānavā gadāyāṁ tu || 23||

रोगार्ताः कुनखा मूर्खाः शकटानुजीविनो निःस्वा।
मित्रस्वजनविहीनाः शकटे जाता भवन्ति नराः॥ २४॥
rogārtāḥ kunakhā mūrkhāḥ śakaṭānujīvino niḥsvā |
mitrasvajanavihīnāḥ śakaṭe jātā bhavanti narāḥ || 24||

भ्रमणरुचयोविकृष्टा दूताः सुरतानुजीवनो धृष्टाः।
कलहप्रियाश्च नित्यं विहगे योगे सदा जाताः॥ २५॥
bhramaṇarucayovikṛṣṭā dūtāḥ suratānujīvano dhṛṣṭāḥ |
kalahapriyāśca nityaṁ vihage yoge sadā jātāḥ || 25||

प्रियकलहाः समरसहाः सुखिनो नृपतेः शुभकलत्राः।
आढ्या युवतिद्वेष्याः स्रृङ्गाटकसम्भवा मनुजाः॥ २६॥
priyakalahāḥ samarasahāḥ sukhino nṛpateḥ śubhakalatrāḥ |
āḍhyā yuvatidveṣyāḥ srṛṅgāṭakasambhavā manujāḥ || 26||

बह्वाशिनो दरिद्राः कृषीवला दुःखिताश्च सोद्वेगा।
बन्धुसुहृदिभः त्यक्ताः प्रेष्याः हलसंज्ञके सदा पुरुषाः॥ २७॥
bahvāśino daridrāḥ kṛṣīvalā duḥkhitāśca sodvegā |
bandhusuhṛdibhaḥ tyaktāḥ preṣyāḥ halasaṁjñake sadā puruṣāḥ || 27||

आद्यन्तवयःसुखिनः शूराः सुभगा निरीहाश्चः।
भाग्यविहीना वज्रे जाताः खला विरुद्धाश्च॥ २८॥
ādyantavayaḥsukhinaḥ śūrāḥ subhagā nirīhāścaḥ |
bhāgyavihīnā vajre jātāḥ khalā viruddhāśca || 28||

व्रतनियममङ्गलपरा वयसो मध्ये सुखार्थपुत्रयुता।
दातारः स्थिरचित्ता यवयोगभवाः सदा पुरुषाः॥ २९॥
vrataniyamamaṅgalaparā vayaso madhye sukhārthaputrayutā |
dātāraḥ sthiracittā yavayogabhavāḥ sadā puruṣāḥ || 29||

विभवगुणाद्ग्।याः पुरुषाः स्थिरायुषो विपुलकीर्तय शुद्धाः।
शुभशतकाः पृथ्वीशाः कमलभवाः मानवा नित्यम्‌॥ ३०॥
vibhavaguṇādg|yāḥ puruṣāḥ sthirāyuṣo vipulakīrtaya śuddhāḥ |
śubhaśatakāḥ pṛthvīśāḥ kamalabhavāḥ mānavā nityam || 30||

निधिकरणे निपुणधियः स्थिरार्थसुखसंयुता सुतयुताश्च।
नयनसुखसम्प्रहृष्टा वापीयोगेन राजानः॥ ३१॥
nidhikaraṇe nipuṇadhiyaḥ sthirārthasukhasaṁyutā sutayutāśca |
nayanasukhasamprahṛṣṭā vāpīyogena rājānaḥ || 31||

आत्मविदिज्यानिरतः स्त्रिया युतः सत्त्वसम्पन्नः।
व्रतनियमरतमनुस्यो यूपे जातो विशिष्टश्च॥ ३२॥
ātmavidijyānirataḥ striyā yutaḥ sattvasampannaḥ |
vrataniyamaratamanusyo yūpe jāto viśiṣṭaśca || 32||

इषुकारा बन्धनपाः मृगयाधनसेविताश्च मंसादा।
हिंस्राः कुशिल्पकाराः शरयोगे मानवाः प्रसूयन्ते॥ ३३॥
iṣukārā bandhanapāḥ mṛgayādhanasevitāśca maṁsādā |
hiṁsrāḥ kuśilpakārāḥ śarayoge mānavāḥ prasūyante || 33||

धनरहितविफलदुःखितनीचलसाश्चिरायुषः पुरुषाः।
संग्रामबुद्धिनिपुणाः शक्त्यां जाताः स्थिराः शुभगाः॥ ३४॥
dhanarahitaviphaladuḥkhitanīcalasāścirāyuṣaḥ puruṣāḥ |
saṁgrāmabuddhinipuṇāḥ śaktyāṁ jātāḥ sthirāḥ śubhagāḥ || 34||

हतपुत्रदारनिःस्वाः सर्वत्र च निर्धृंणाः स्वजनबाह्याः।
दुःखितनीचप्रेष्या दण्डप्र्भवा भवन्ति नराः॥ ३५॥
hataputradāraniḥsvāḥ sarvatra ca nirdhṛṁṇāḥ svajanabāhyāḥ |
duḥkhitanīcapreṣyā daṇḍaprbhavā bhavanti narāḥ || 35||

सलिलोपजीविविभवाः बह्वाशाः ख्यातकीर्तयो दुष्टाः।
कृपणा मलिना लुब्धा नौसञ्जाताः खलाः पुरुषाः॥ ३६॥
salilopajīvivibhavāḥ bahvāśāḥ khyātakīrtayo duṣṭāḥ |
kṛpaṇā malinā lubdhā nausañjātāḥ khalāḥ puruṣāḥ || 36||

अनृतकथनबन्धनपा निष्किञ्चनाः शठाः क्रूराः।
कूटसमुत्था नित्यं भवन्ति गिरिदुर्गवासिनो मनुजाः॥ ३७॥
anṛtakathanabandhanapā niṣkiñcanāḥ śaṭhāḥ krūrāḥ |
kūṭasamutthā nityaṁ bhavanti giridurgavāsino manujāḥ || 37||

स्वजनाश्रयो दयावान्नानानृपवल्लभः प्रकृष्टमतिः।
प्रथमेऽन्त्ये वयसि नराः सुखवान्‌ दीर्घायुरातपत्री स्यात्‌॥ ३८॥
svajanāśrayo dayāvānnānānṛpavallabhaḥ prakṛṣṭamatiḥ |
prathame’ntye vayasi narāḥ sukhavān dīrghāyurātapatrī syāt || 38||

आनृतिकगुप्तपालाश्चोराः कितवाश्च कानने निरताः।
कार्मुकयोगे जाता भाग्यविहीनाः शुभा वयोमध्ये॥ ३९॥
ānṛtikaguptapālāścorāḥ kitavāśca kānane niratāḥ |
kārmukayoge jātā bhāgyavihīnāḥ śubhā vayomadhye || 39||

सेनापतयः सर्वे कान्तशरीरा नृपप्रिया बलिनः।
मणिकनकभूषणयुता भवन्ति योगेऽर्धचन्द्राख्ये॥ ४०॥
senāpatayaḥ sarvee kāntaśarīrā nṛpapriyā balinaḥ |
maṇikanakabhūṣaṇayutā bhavanti yoge’rdhacandrākhye || 40||

प्रणताऽऽशेषनराधिपकिरीटरत्नप्रभास्फुरितपादः।
भवति नरेन्द्रो मनुजश्चक्रे यो जायते योगे॥ ४१॥
praṇatā”śeṣanarādhipakirīṭaratnaprabhāsphuritapādaḥ |
bhavati narendro manujaścakre yo jāyate yoge || 41||

बहुरत्नधनसमृद्धा भोगयुता धनजनप्रियाः ससुता।
उदधिसमुत्थाः पुरुषाः स्थिरविभवाः साधुशीलाश्च॥ ४२॥
bahuratnadhanasamṛddhā bhogayutā dhanajanapriyāḥ sasutā |
udadhisamutthāḥ puruṣāḥ sthiravibhavāḥ sādhuśīlāśca || 42||

प्रियगीतनृत्यवाद्या निपुणाः सुखिनश्च धनवन्तः।
नेतारो बहुभृत्या वीणायां कीर्तिताः पुरुषाः॥ ४३॥
priyagītanṛtyavādyā nipuṇāḥ sukhinaśca dhanavantaḥ |
netāro bahubhṛtyā vīṇāyāṁ kīrtitāḥ puruṣāḥ || 43||

दाम्नि सुजनोपकारी नयधनयुक्तो महेश्वरः ख्यातः।
बहुसुतरत्नसमृद्धो धीरो जायेत विद्वांश्च॥ ४४॥
dāmni sujanopakārī nayadhanayukto maheśvaraḥ khyātaḥ |
bahusutaratnasamṛddho dhīro jāyeta vidvāṁśca || 44||

पाशे बन्धनभाजः कार्ये दक्षाः प्रपञ्चकाराश्च।
बहुभाषिणो विशीला बहुभृत्याः सम्प्रतानाश्च॥ ४५॥
pāśe bandhanabhājaḥ kārye dakṣāḥ prapañcakārāśca |
bahubhāṣiṇo viśīlā bahubhṛtyāḥ sampratānāśca || 45||

सुबहूनामुपयोज्याः कृषीवलाः सत्यवादिनः सुखिनः।
केदारे सम्भूताश्चलस्वभावा धनैर्युक्ताः॥ ४६॥
subahūnāmupayojyāḥ kṛṣīvalāḥ satyavādinaḥ sukhinaḥ |
kedāre sambhūtāścalasvabhāvā dhanairyuktāḥ || 46||

तीक्ष्णालसधनहीना हिंस्राः सुबहिष्कृता महाशूराः।
संग्रामे लब्धयशा शूले योगे भवन्ति नराः॥ ४७॥
tīkṣṇālasadhanahīnā hiṁsrāḥ subahiṣkṛtā mahāśūrāḥ |
saṁgrāme labdhayaśā śūle yoge bhavanti narāḥ || 47||

पाखण्डवादिनो वा धनरहिता वा बहिष्कृता लोके।
सुतमातृधर्मरहिता युगयोगे ये नरा जाताः॥ ४८॥
pākhaṇḍavādino vā dhanarahitā vā bahiṣkṛtā loke |
sutamātṛdharmarahitā yugayoge ye narā jātāḥ || 48||

बलसंयुक्ता विधना वद्याविज्ञानवर्जिता मलिना।
नित्यं दुःखितदीना गोले योगे भवन्ति नराः॥ ४९॥
balasaṁyuktā vidhanā vadyāvijñānavarjitā malinā |
nityaṁ duḥkhitadīnā gole yoge bhavanti narāḥ || 49||

सर्वास्वपि दशस्वेते भवेयुः फलदायिनः।
प्राणिनामिति विज्ञेयाः प्रवदन्ति तवाग्रजाः॥ ५०॥
sarvāsvapi daśasvete bhaveyuḥ phaladāyinaḥ |
prāṇināmiti vijñeyāḥ pravadanti tavāgrajāḥ || 50||